Przedbórz opisany przez Reymonta w reportażu „Pielgrzymka do Jasnej Góry”

W zbiorze utworów Władysława Stanisława Reymonta pt. „Przysięga” znajduje się m.in. reportaż z pielgrzymki na Jasną Górę z roku 1894. Opisane są tam kolejne miejscowości na trasie od warszawskiej Pragi aż do Częstochowy. Utwór pisany jest w formie narracji pierwszoosobowej, ma cechy typowego reportażu, zapisu różnego rodzaju obserwacji ludzi, obyczajów, …

„Warszyc” i „Ewunia”

Niedawno przytoczyłem treść ostatniej rozmowy „Warszyca” z żoną Leokadią Sojczyńską, treść ta oparta była na relacji znajdującej się w książce pt. „Wydarzenia upamiętniające przeżycia i walkę o niepodległość Polski w latach 1939 – 1989” autorstwa Jana Załęckiego (s. 212-213). Tekst jednak podpisany był nazwiskiem Andrzej Gała. A bezpośrednim (że tak się …

List wysłany z Radomska do stalagu we Frankenthal w 1941 roku

Poniższy dokument to korespondencja wysłana z Radomska do stalagu, czyli niemieckiego obozu jenieckiego. Nie dysponuję tym dokumentem w oryginale, a jedynie takimi trzema skanami przedstawiającymi dwie strony koperty oraz list na specjalnym formularzu. List napisany został 11 czerwca, a wysłany z poczty w Radomsku 19 czerwca 1941 roku, o czym …

Pamiątka modlitewna niemieckiego podoficera Hermana Mahlera

Niżej przedstawiona karta przedstawia wizerunek oraz krótką informację o Hermanie Mahlerze. Takie kartki modlitewne wydawane są i dziś. Niekiedy rodzina zmarłego rozdaje w czasie albo po uroczystościach pogrzebowych małą karteczkę ze skromnym wspomnieniem zmarłej osoby. Ta kartka została wydana zapewne na zlecenie okupacyjnych władz niemieckich, a nie rodziny. Niemiecka administracja …

List Rabina I. M. Rabinowicza z Pławna (1928 r.)

Czytelnik pan Michał Flasza przesłał mi skan oryginalnej pamiątki. Jest to pochodzący z 1928 roku list Rabina I.M. Rabinowicza z Pławna. Niestety ze względu na to, że dokument napisany jest w języku hebrajskim (tak w noszę po kroju pisma), nie jestem w stanie odczytać treści. A szkoda, są tam zapewne …

Kościół w Gidlach w wierszu słynnej Marii Dąbrowskiej

Maria Dąbrowska, autorka znanej powieści „Noce i dnie” napisała ponad 100 lat temu wiersz o kościele w Gidlach. Utwór ten pochodzi z czasów jej młodości i razem z innymi tego typu stanowi ciekawy przyczynek do genezy pisarstwa Dąbrowskiej, która opowiadania i powieści zaczęła pisać na dobre w latach 20. Maria …

„Akcja pod Kłomnicami” – artykuł z 1958 roku

W czasopiśmie „Za Wolość i Lud” nr 1 (118) z 1958 roku, na stronie 14 znalazł się artykuł pt. „Akcja pod Kłomnicami”. Jego autorem jest Bolesław Hanicz-Boruta. Postanowiłem artykuł przedrukować, nie ingerując w treść. Zapewne krytyczna analiza artykułu oraz porównanie go z innymi źródłami mogłaby zweryfikować informacje tu zawarte. Przedwiośnie …

Ostatnia rozmowa „Warszyca” z żoną Leokadią

Stanisław Sojczyński ps. „Warszyc” był żołnierzem Armii Krajowej, potem twórcą Konspiracyjnego Wojska Polskiego. Konspiracyjne Wojsko Polskie było największą organizacją antykomunistyczną w centralnej Polsce. W szczytowym momencie liczyło nawet 3 000 członków. Nic dziwnego, że bezpieka z ogromnym zaangażowaniem chciała zlikwidować jego struktury, włącznie ze schwytaniem „Warszyca”, co stało się celem …

Korespondencja między Feliksem Przyłubskim a społecznością założonej przez niego szkoły (1968 r.)

Feliks Przyłubski był założycielem i pierwszym dyrektorem Szkoły Przemysłowej Z.P. „Metalurgia” i Gimnazjum Przemysłowego w Radomsku, która powstała w 1947 roku. O Przyłubskim pisałem już tutaj. W książce Ewy Przyłubskiej-Siatkowskiej pt. „Z Iwanowic na Sorbonę” znajdują się fragmenty odpowiedzi Przyłubskiego, którą napisał do społeczności szkolnej. Była to odpowiedź na zaproszenie na …

Bitwa pod Żytnem (27 sierpnia 1944 roku) w czasopiśmie „Robotnik”

W niedawno dodanym materiale o bitwie pod Ewiną, pochodzącym z Łódzkiego Informatora Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1944 roku, znalazła się bardzo lakoniczna informacja na temat bitwy pod Żytnem. Z tamtego materiału wiadomo było jedynie, że bitwa rozpoczęła się 27 sierpnia 1944 roku i że poległ tam niejaki kpt. Zbinel (Zbinl?) „(…) który …

Początki Gimnazjum Przemysłowego w Radomsku we wspomnieniach Feliksa Przyłubskiego

W książce Ewy Przyłubskiej-Siatkowskiej pt. „Z Iwanowic na Sorbonę” znajdują się wspomnienia jej ojca, Feliksa Przyłubskiego. Po drugiej wojnie światowej zorganizował on w Radomsku Gimnazjum Przemysłowe. Dzisiejszym kontynuatorem tradycji tej szkoły jest Zespół Szkół Ponadpodstawowych nr 1, czyli Mechanik. Radomszczańskie wspomnienia Przyłubskiego, opatrzone dodatkowymi informacjami od jego córki, znajdują się …

„Radomsko powojenne 1946 – 1949” – fragment z książki o Feliksie Przyłubskim

W książce pt. „Jaki był dziadek Felutek? Niepublikowane lub trudno dostępne pisma Feliksa Przyłubskiego” znajduje się ciekawy fragment dotyczący tego, co zastało głównego bohatera po powrocie do Radomska po drugiej wojnie światowej. Wspomnienie to pisane jest z perspektywy jego córki, Ewy Siatkowskiej. Feliks Przyłubski był polonistą, autorem popularnych w Polsce …

„Bój pod Ewiną!” – relacja z Łódzkiego Informatora Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1944 roku

W zasobach Biblioteki Sejmowej znajduje się ciekawy artykuł z prasy podziemnej, dotyczący bitwy pod Ewiną. Został on opublikowany w 1944 roku w Łódzkim Informatorze Wojewódzkiej Rady Narodowej. Był to więc ten sam rok, kiedy odbyła się bitwa, całkiem na świeżo. Autorem jest Ryszard Nazarewicz, który pod tekstem podpisany jest jako …