Tablica pamiątkowa na budynku Famegu

Na budynku Famegu przy ul. 11 Listopada można zobaczyć tablicę, która nawiązuje do drugiej wojny światowej, a konkretnie pracowników, którzy w tamtym czasie zginęli.

Czerwiec 2025 r., fot. Paweł Dudek

Tablica ta znajduje się na ścianie obok głównego wejścia do zakładu. Znawcy historii Radomska powiedzą od razu, że przecież firmy o nazwie Fameg jeszcze wtedy nie było. Oczywiście, to prawda. Odpowiedź tkwi w ciągłości tradycji. Warto wiedzieć, że Fameg kontynuuje tradycje fabryki mebli braci Thonet, która powstała w Radomsku w 1881 roku. W 1923 roku firma połączyła się z konkurencyjnym przedsiębiorstwem Mundus i działała również w czasie drugiej wojny światowej. Kilka lat po wojnie nastąpiła nacjonalizacja, w wyniku której Thonet – Mundus został połączony z innym przedwojennym przedsiębiorstwem – Wünsche i S-ka. Rozpoczęto także budowę kolejnego zakładu wchodzącego w skład przedsiębiorstwa.

Powracając do wątku tablicy z budynku Famegu, informacja się na niej znajdująca jest więc zgodna z prawdą. Poniżej podaję całą treść:

PAMIĘCI PRACOWNIKÓW
POLEGŁYCH W LATACH
1939 – 1945
NA FRONTACH
II WOJNY ŚWIATOWEJ
W WALKACH
PARTYZANCKICH
ORAZ ZAMORDOWANYCH
W HITLEROWSKICH
OBOZACH ZAGŁADY

RADOMSKO-WRZESIEŃ, 1987
załoga ZPM

Czerwiec 2025 r., fot. Paweł Dudek

W ostatniej linii zapisano, że tablica ta powstała z inicjatywy „załogi ZPM”, czyli załogi Zakładów Przemysłu Meblarskiego. Nie użyto tutaj nazwy Fameg, gdyż do lat 90. XX wieku przedsiębiorstwo składało się z trzech silnie powiązanych ze sobą jednostek – zakładu nr 1 (dawny Fameg w budowie), zakładu nr 2 (dawny Thonet) i zakładu nr 3 (dawny Wünsche i S-ka). Razem to Zakłady Przemysłu Meblarskiego im. Gwardii Ludowej, chociaż już wówczas nazwa Fameg była dość powszechna jako określenie całości.

Nie przygotowałem zestawienia imion i nazwisk pracowników przedsiębiorstwa poległych w czasie drugiej wojny światowej, ale to ciekawy wątek. Część z nich na pewno znajduje się w zestawieniu więźniów Auschwitz („Zeszyty Radomszczańskie”, tom XXIII). Reszta wciąż czeka na opracowanie. Tablica ta jest nie tylko elementem architektury zakładu, lecz przede wszystkim cichym świadkiem historii – przypomnieniem, że za każdym przedsiębiorstwem stoją ludzie, a za każdą nazwą kryją się ich losy, czasem tragiczne.

Czerwiec 2025 r., fot. Paweł Dudek