Tablica poświęcona Romanowi Rypsonowi na budynku szkoły w Jedlnie Pierwszym

Na zewnętrznej ścianie budynku szkoły w Jedlnie Pierwszym znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona podpułkownikowi Romanowi Rypsonowi.

Roman Rypson urodził się w 1899 roku w Jedlnie. Najpierw uczył się w szkole elementarnej w Jedlnie, potem w progimnazjum Żylińskiego w Radomsku, Gimnazjum Humanistycznym Męskim Stanisława Niemca w Radomsku i Kośmińskiego w Częstochowie. Pod odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do I Pułku Ułanów Krechowieckich. Brał udział w walkach z wojskami ukraińskimi. Na początku 1920 roku brał udział w zajmowaniu Pomorza Gdańskiego. Był uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku. Po wojnie wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty i awansował na stopień podporucznika, nieco później na porucznika. Ukończył Szkołę Pilotów w Bydgoszczy oraz Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Lotniczych w Grudziądzu, został instruktorem pilotażu, służył też jako pilot wojskowy. Po wybuchu drugiej wojny światowej był dowódcą 46 Eskadry Obserwacyjnej, wkrótce potem też 43 Eskadry. Od jesieni 1939 roku do końca wojny znajdował się w niewoli niemieckiej. Po wojnie pracował w wojsku, przemyśle lotniczym, a także jako wykładowca. W 1952 roku został aresztowany jako rzekomy opozycjonista wojskowy wśród przedwojennych oficerów. Został oskarżony o dywersję i szpiegostwo. Skazano go na karę śmierci a wyrok wykonano 28 kwietnia 1953 roku w więzieniu w Mokotowie. Został pogrzebany w bezimiennym grobie. Został zrehabilitowany cztery lata później.

Lipiec 2022 r., fot. Paweł Dudek

Tablica znajdująca się na budynku szkoły w Jedlnie zawiera następujący tekst:

PAMIĘCI
PPŁK. PIL.
ROMANA RYPSONA
1899-1953

URODZONY W JEDLNIE
SYN SZCZEPANA I KONSTANCJI Z PAWLIKOWSKICH
DOWÓDCA ESKADR, WYKŁADOWCA
I SZEF PLANOWANIA LOTNICTWA
ZAMORODOWANY PRZEZ KOMUNISTYCZNE WŁADZE PRL

RODZINA PAWLIKOWSKICH

Lipiec 2022 r., fot. Paweł Dudek

Lipiec 2022 r., fot. Paweł Dudek

Uroczyste odsłonięcie tablicy nastąpiło w dniu 3 października 2010 roku. Najpierw odbyła się msza w miejscowym kościele, a potem uczestnicy przeszli pod szkołę. Organizatorami uroczystości były Urząd Gminy Ładzice, Muzeum Regionalne im. Stanisława Sankowskiego w Radomsku i Towarzystwo Przyjaciół Muzeum w Radomsku. Pomysłodawcą zorganizowania uroczystości i fundatorem tablicy jest rodzina R. Rypsona, państwo Pawlikowscy.

Informacje na temat ppłk. Romana Rypsona można znaleźć w:
– M. Pawlikowski, Od kawalerii do lotnictwa. Życie i walka ppłk pil. Romana Rypsona (1899-1953), Strzałków 2014, ss. 112.
Nasz Region. Biuletyn Towarzystwa Przyjaciół Muzeum w Radomsku, nr 1, 3 października 2010 r., ss. 12.


731 razy oglądano od początku 1 razy oglądano dzisiaj