Wojenna tragedia mieszkańców małej osady o nazwie Czech

Ten artykuł dodałem 10.05.2018 roku

Podczas drugiej wojny światowej w naszych okolicach działało sporo grup partyzanckich. Miejscowa ludność chętnie im pomagała, a jednocześnie narażała się Niemcom. Ludzie wiedzieli, że za takie przysługi może spotkać ich kara, nawet ta największa…

W okolicy wsi Magdalenki w gminie Żytno znajdowała się niegdyś osada o nazwie Czech. Jej nazwa wzięła się stąd, że budowniczy młyna wodnego wokół którego rozwinęła się osada pochodził z Czech. Później właścicielem tych terenów był Franciszek Siemieński, który przeznaczył m.in. tę wioskę jako wiano dla swojej córki Magdaleny. W czasie drugiej wojny światowej w Czechu mieszkały cztery rodziny. Choć byli to ludzie niezbyt zamożni, to dzielili się tym co mieli z partyzantami, którzy m.in. właśnie tam znajdowali schronienie. Wieść o pomocnych mieszkańcach osady Czech dotarła jednak do Niemców. W odwecie wczesnym rankiem 6 stycznia 1944 roku funkcjonariusze l Zmotoryzowanego Batalionu Żandarmerii pod dowództwem Otto Kriigera, otoczyli osadę. Mieszkańcy zostali posądzeni o udzielanie schronienia partyzantom. Niemcy zamknęli osadników w jednej ze stodół i podpalili. 31 osób spłonęło żywcem. Szczątki ludzkie zakopano, tak by nie pozostał żaden ślad zbrodni. Z całej wioski ocalało tylko jedno dziecko – kilkunastoletni Władysław Pietras. Próbuję ustalić jakie były jego dalsze losy…

Dotarłem do informacji mówiącej, że rzeczywiście w chwili gdy Niemcy zbliżali się do osady, w pobliżu znajdowali się partyzanci. Pomiędzy Niemcami a członkami Armii Ludowej musiało dojść nawet do jakichś walk, ponieważ o wiadomo jednej z ofiar. Był to niejaki Szymon Abramowicz (właściwie Chaim Sumer), który zginął o świcie, 6 stycznia 1944 roku w miejscowości Czech. Nie udało mi się ustalić jednak dokładnych okoliczności tego zdarzenia – czy było to przed, czy też po pacyfikacji osady.

magdalenki_czech_pomnik_1

Później w miejscu zbrodni ustawiono betonową płytę z dużymi napisami – nazwą miejscowości oraz datą zbrodni. W 1999 roku zastąpiono ją nowym pomnikiem według projektu i wykonania plastyka Tomasza Zaskórskiego. Postać Jezusa występuje na tle krzyża z desek, które mają symbolizować miejsce tragicznej śmierci 31 osób.

magdalenki_czech_pomnik_2

Poniżej znajduje się treść z tablicy. To dokładna lista ofiar, z podziałem na cztery rodziny.

PAMIĘCI MIESZKAŃCÓW WSI CZECH
ZAMORDOWANYCH PRZEZ NIEMCÓW
W CZASIE PACYFIKACJI WSI
6 STYCZNIA 1944 ROKU

RODZINA JÓZEFA PIETRASA
PIETRAS JÓZEF LAT 56 OJCIEC
PIETRAS JÓZEFA Z D. BUS LAT 50 MATKA
PIETRAS LEONARD SYN LAT 7
PIETRAS ZENON SYN LAT 17
PIETRAS REGINA CÓRKA LAT 14
PIETRAS RYSZARD SYN LAT 19
PIETRAS BRONISŁAW SYN LAT 12
PIETRAS JÓZEFA CÓRKA LAT 28

RODZINA STANISŁAWA PIETRASA
PIETRAS MARCJANNA Z D. SKROBOŃ LAT 76 BABCIA
PIETRAS STANISŁAW LAT 48 OJCIEC
PIETRAS KATARZYNA Z D. PODSKOBÓW LAT 54 MATKA
PIETRAS BOLESŁAW SYN LAT 22
BARYŁA JANINA Z D. PIETRAS CÓRKA LAT 21
BARYŁA ELŻBIETA WNUCZKA 1 ROK
PIETRAS ANIELA CÓRKA LAT 19
PIETRAS ALEKSANDRA C. STANISŁAWA LAT 16
PIETRAS ALEKSANDRA C. JÓZEFA LAT 21
PIETRAS ZYGMUNT SYN LAT 4

RODZINA SZCZEPANA PIETRASA
PIETRAS SZCZEPAN OJCIEC LAT 58
PIETRAS MARIANNA Z D. ROKITA LAT 54 MATKA
PIETRAS JANINA CÓRKA LAT 17
PIETRAS BRONISŁAWA CÓRKA LAT 22
PIETRAS JAN SYN LAT 15
PIETRAS WŁADYSŁAW LAT 12
PIETRAS TEOFILA, SIOSTRZENICA SZCZEPANA

RODZINA FRANCISZKA ZAMOŻNEGO
ZAMOŻNY FRANCISZEK LAT 64 OJCIEC
ZAMOŻNY JÓZEFA Z D. BANIEREK LAT 57 MATKA
FALANA STANISŁAWA WNUCZKA LAT 11
FALANA CZESŁAWA WNUCZKA LAT 9
FALANA PIOTR EDWARD WNUCZEK LAT 6
FALANA MARIANNA IRENA WNUCZKA LAT 4

magdalenki_czech_pomnik_3

Dziś Czech znajduje się nawet w wykazie urzędowych nazw miejscowości i ich części jako integralna część wsi Magdalenki. W pobliżu pomnika, pod dość starym drzewem znalazłem dość zarośnięte już gruzowisko. To być może ostatnie pozostałości po dawnych mieszkańcach…

magdalenki_czech_pomnik_4

Jak dotrzeć do pomnika? Z Żytna należy kierować się w stronę Sekurska. W pewnym momencie, za kapliczką (którą opisywałem tutaj) będzie zakręt w prawo. W środku wsi Magdalenki należy skręcić w lewo, a za ostatnim domem w prawo. I tutaj warto już zostawić samochód, chyba, że ktoś porusza się rowerem albo na pieszo. Teraz, na moje oko, trzeba jechać lub iść polną drogą ponad kilometr. Pomnik znajduje się po prawej stronie, prowadzi do niego kolejna polna dróżka. W dotarciu tam może pomóc poniższa mapa.

1158 razy oglądano od początku 2 razy oglądano dzisiaj

Ważne info

1. Jestem autorem wszystkich artykułów (chyba, że zaznaczyłem, że jest inaczej w jakimś konkretnym przypadku).
2. Jestem autorem wszystkich zdjęć (chyba, że zaznaczyłem, że jest inaczej w jakimś konkretnym przypadku).
3. Zdjęcia w artykułach są aktualne w stosunku do daty opublikowania artykułu, tzn. zostały zrobione najpóźniej do miesiąca wcześniej (chyba, że zaznaczyłem, że jest inaczej w jakimś konkretnym przypadku).
4. Jeśli znalazłaś/-eś błąd, chcesz coś zasugerować, skrytykować, pochwalić, napisz na pawel@radomsk.pl
5. Punkty nr 1. i nr 2. oznaczają, że możesz sobie czytać, oglądać, ale nie kopiować. Jeśli jednak bardzo chcesz wykorzystać coś mojego, napisz na adres podany w punkcie 4, na pewno się dogadamy.