Kościół ewangelicki w Radomsku

Ten artykuł dodałem 23.10.2016 roku

O tym, że w Radomsku mieliśmy kościół ewangelicki, wie mało osób. Nie ma się czemu dziwić, budynek tej świątyni już od dawna nie istnieje, a mieszkańców wyznania ewangelickiego też jest już niewielu. Nigdy zresztą nie stanowili oni dużej liczebnie grupy. Pojawili się w naszym mieście w XIX wieku, gdy Radomsko przeżywało intensywny rozwój przemysłowy, związany z fabrykami z kapitałem pochodzącym m.in. z Zachodu. Ewangelikami byli głównie przybysze z innych części Europy. Według zestawienia sporządzonego na podstawie aktów statystycznych miasta Radomska z 1932 roku, mieszkało w nim ok. 240 osób wyznania luterańsko-augsburskiego.

Strzelisty, wyróżniający się na tle okolicy kościół był zbudowany w stylu neogotyckim z cegły. Publikacje, w których można znaleźć informację o powstaniu kościoła ewangelickiego w Radomsku podają różne daty. W tekście historycznym autorstwa prof. Ryszarda Szweda, znajdującym się w dość popularnym albumie pt. „Radomsko” znajduje się informacja, że kościół zbudowano w 1925 roku. Ta data jest powielana w później wydanych książkach i broszurach (m.in. w: R. Bartnik, O. Kowalczyk, Ścieżki historyczne Radomsko, Radomsko 2009 oraz J. Dąbek, Dzieje Radomska w okresie II Rzeczypospolitej, Częstochowa 2000, s. 135). Wydaje się, że kościół ewangelicki powstał jednak znacznie wcześniej, w 1917 roku, o czym świadczy jedna z pocztówek. Z kolei na jednej z zamieszczonych w artykule pocztówek, pochodzącej najprawdopodobniej z 1910 roku, znaleźć można zarys wieży tego kościoła. To jest najbardziej zastanawiające.

Lokalizację kościoła można ustalić na podstawie kilku zachowanych zdjęć. Znajdował się on na miejscu, gdzie dziś stoją pawilony handlowe przy ul. Reymonta 43, a także budynek przy ul. Reymonta 45, tuż przed tzw. mostkiem.

Póki co, nie ustaliłem jeszcze dokładnej daty rozbiórki kościoła. Najwcześniej dokonano tego po roku 1957, o czym świadczy obecność budowli na jednym ze zdjęć z tego roku. Jak mówią mieszkańcy, nie był on w tak złym stanie, aby go likwidować. Zapewne zadecydowały inne powody. Prócz kilku fotografii, nie pozostały po nim żadne ślady. Do artykułu zapewne jeszcze wrócę, nie minęło aż tak dużo czasu, żeby podstawowe fakty zniknęły w pomroce dziejów. Jest to zaczątek głębszych poszukiwań informacji na ten temat.

kosciol_ewangelicki_od_skrzyzowania_reymonta_warszyca_radomsko_miedzywojennePocztówka przedwojenna. Nawet dziś dość łatwo zlokalizować miejsce, gdzie wykonano zdjęcie

kosciol_ewangelicki_przed_ii_wojna_swiatowa_radomskoZdjęcie wykonane przed II wojną światową. Udało mi się odczytać napis z tabliczki znajdującej się na samochodzie – „Maluszyn”. Zdjęcie w dużej rozdzielczości można otworzyć tutaj.

kosciol_ewangelicki_pocztowka_1917Pocztówka z 1917 roku. Być może właśnie wtedy powstał kościół ewangelicki

kosciol_ewangelicki_grafika_szymanskiegoGrafika autorstwa Marka Szymańskiego, zamieszczona w albumie pt. „Radomsko w grafice” z 2010 r.

noworadomsk_dworzec_kolejowy_1910Pocztówka z 1910 roku (weryfikuję ten rok). Nad lokomotywą najprawdopodobniej widoczna jest wieża kościoła ewangelickiego. Widok ten może podważać dotychczasową, utrwaloną w różnych publikacjach informację o roku powstania tego kościoła – 1925

ulica_reymonta_radomsko_lata_miedzywojenneUlica Reymonta, lata międzywojenne. Zdjęcie pochodzi z albumu pt. „Radomsko”

ulica_reymonta_ze_skrzyzowania_reymonta_kosciuszkiZdjęcie prawdopodobnie wykonane tuż przed drugą wojną światową, z perspektywy okolic skrzyżowania dzisiejszych ulic Reymonta i Kościuszki. Zdjęcie pochodzi z książki S. Sankowskiego, Z dziejów miasta Radomska (do 1939 r.), Radomsko 1995

radomskoev-augsb-kircheZdjęcie pochodzi ze strony radomsko.de, poświęconej niemieckiemu osadnictwu w powiecie radomszczańskim

pierwsze_elektryczne_pociagi_w_radomsku_tuz_po_1957Tuż po 1957 r. Pierwsze elektryczne pociągi w Radomsku, o tym wydarzeniu można przeczytać tutaj.W tle widać kościół ewangelicki. Zdjęcie zostało wykonane nad tzw. mostkiem (widoczne są barierki). Autor zdjęcia: Marek D. – archiwum rodzinne, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=12113241

1229 razy oglądano od początku 7 razy oglądano dzisiaj