Kto słyszał o zapomnianych cmentarzach?

Jestem na etapie kończenia artykułu dotyczącego zapomnianych cmentarzy. Interesują mnie zapomniane, nieużytkowane cmentarze żydowskie, ewangelickie, wojenne, epidemiczne (choleryczne) i inne znajdujące się na terenie powiatu radomszczańskiego. Zebrałem już całkiem sporo informacji, ale dane dotyczące poszczególnych cmentarzy są niekiedy bardzo szczątkowe, […]

Grób rodziny Buczyńskich na cmentarzu w Gidlach

Na cmentarzu w Gidlach, tuż przy głównej alejce znajduje się grób rodziny Buczyńskich. Kwiecień 2021 r., fot. Paweł Dudek Grób ma formę prostokątnego cokołu z masywnym krzyżem u szczytu. Cokół ten znajduje się na blokach tworzących schodkową formę. Całość otoczona […]

Tam był cmentarz żydowski w Kamieńsku

Kamieńsk to miasteczko, w którym przed drugą wojną światową mieszkało sporo ludności żydowskiej. W pracy Mojżesza Feinkinda pt. „Dzieje Żydów w Piotrkowie i okolicy od najdawniejszych czasów do chwili obecnej” z 1930 roku znajdują się ciekawe informacje na temat tej […]

Pomnik KWP na Cmentarzu Starym w Radomsku

Pomnik ten wydaje się być częścią zbiorowej mogiły żołnierzy z czasów drugiej wojny światowej, choć to zupełnie dwa różne upamiętnienia. Pomnik Konspiracyjnego Wojska Polskiego powstał w 1996 roku. Na pierwszym planie pomnik KWP, a dalej zbiorowa mogiła żołnierzy poległych w […]

Żydowskie ślady w Żytnie

O żydowskich mieszkańcach Żytna wiem niewiele. Zebrałem tutaj to, co udało mi się ustalić, to do czego dotarłem. Pan Wiesław Witkowski, dawny mieszkaniec Żytna jest autorem odręcznie stworzonej mapki przedstawiającej jego rodzinną miejscowość. Powyżej znajduje się fragment tej mapki, niestety […]

Pamiątka modlitewna niemieckiego podoficera Hermana Mahlera

Niżej przedstawiona karta przedstawia wizerunek oraz krótką informację o Hermanie Mahlerze. Takie kartki modlitewne wydawane są i dziś. Niekiedy rodzina zmarłego rozdaje w czasie albo po uroczystościach pogrzebowych małą karteczkę ze skromnym wspomnieniem zmarłej osoby. Ta kartka została wydana zapewne […]

Groby lotników na cmentarzu w Kobielach Wielkich

Na cmentarzu w Kobielach Wielkich znajdują się nagrobki lotników poległych w trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku. Pamiętam, że kiedyś te nagrobki miały inną formę, dziś wykonane są z marmuru i lastriko. Wrzesień 2015 r., fot. Paweł Dudek Wrzesień 2015 r., […]

Grób rodziny Brylów na cmentarzu w Kobielach Wielkich

Jednym z okazalszych nagrobków na cmentarzu w Kobielach Wielkich jest grób rodziny Brylów. Duży pomnik z postumentem zwieńczonym krzyżem wyróżnia się na tle innych. Na zasadniczej części znajduje się figura w kształcie otwartej księgi, gdzie zapisano kto został tam pochowany. […]

Zdjęcia z powojennych ekshumacji żydowskich

Prezentowane poniżej zdjęcie przedstawia pochówek na cmentarzu. Pochowano wówczas 17 osób, które zostały zamordowane przez Niemców we wsi Łęg (gmina Kruszyna, woj. śląskie), złożone do wykopanych pod lasem dołów, a następnie ekshumowane w celu należytego pochówku. Reprodukcję zdjęcia otrzymałem od […]

Stare zdjęcie z dwoma krzyżami powstańców styczniowych

Czytelnik mojego bloga, pan Krzysztof przesłał mi ciekawy skan zdjęcia. Przedstawia ono dwa wysokie drewniane krzyże z tabliczkami na łączeniu belek. Na jednej z tych tabliczek udało mi się odczytać rok – 1863. Rok ten związany jest oczywiście z powstaniem […]

Brama dobryszyckiego cmentarza i pamiątka z 1937 roku

Cmentarz parafialny w Dobryszycach powstał na przełomie XVIII i XIX wieku. Zachowały się informacje mówiące, że w 1817 roku pochówek odbył się w obecnym miejscu. Wcześniej zmarłych chowano wokół kościoła parafialnego, chociaż od razu nie zrezygnowano z tego miejsca całkowicie […]

Prawdopodobne miejsce cmentarza cholerycznego w Smotryszowie

W książce ks. Antoniego Kaczmarka pt. „Cmentarze parafii Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Dmeninie” (Dmenin 2011) znajduje się wzmianka o prawdopodobnym istnieniu cmentarza cholerycznego w miejscowości Smotryszów.  Jadąc od strony Dmenina, na zakręcie, przy dość ostrym podjeździe w […]

Sprzątanie radomszczańskiego cmentarza żydowskiego

W niedzielę 6 września uczestniczyłem w akcji porządkowania cmentarza żydowskiego w Radomsku. To inicjatywa, z którą wyszła Lili Kesselman z The Kesselman Museum – pierwszego otwartego muzeum żydowskiego, znajdującego się w naszym mieście. Porządkowanie cmentarza polegało na pieleniu chwastów, odkrywaniu […]

Trzy cmentarze w lesie zwanym Kurzelówką

Na południe od wsi Silnica, w lesie zwanym Kurzelówką znajdują się niemal w jednym miejscu aż trzy cmentarze: cmentarz epidemiczny, cmentarz powstańców styczniowych oraz cmentarz żołnierzy z pierwszej wojny światowej. Położenie tego miejsca sprawia, że raczej przypadkiem się tam nie […]

Dawny cmentarz w Żytnie

W Żytnie, niemal w środku wsi znajdują się pozostałości po dawnym cmentarzu. Powstał on podobno już w XI wieku, kiedy właścicielami Żytna byli Awdańcowie. Obecnie na tym cmentarzu znajdują się tylko trzy obiekty – krzyż na wprost wejścia, pomnik po […]

Cmentarz ewangelicki w Michałopolu

Michałopol to niewielka miejscowość w gminie Gidle. Na końcu wsi, w lesie kilkaset metrów za ostatnimi domami znajduje się zapomniany cmentarz ewangelicki. Najlepiej dotrzeć tam jadąc do końca wsi, a następnie skręcając w leśną drogę w prawo. Trzeba wypatrywać po […]

Dawny cmentarz w Antoniowie

W Antoniowie (gmina Kodrąb) na wzniesieniu górującym ponad okolicą znajdują się pozostałości po dawnym cmentarzu ewangelickim oraz masowych grobach żołnierzy niemieckich. Niewiele informacji udało mi się zebrać na ten temat, ale postaram się to uporządkować. Dzięki zaangażowaniu okolicznych mieszkańców okolicy […]

Cmentarz ewangelicki w Feliksowie

Feliksów to mała miejscowość w gminie Kodrąb. Mniej więcej w centrum wsi, za boiskiem, pośród wysokich drzew znajdują się pozostałości po cmentarzu ewangelickim. Wśród tych drzew za bramką znajdują się pozostałości cmentarza ewangelickiego. Marzec 2020 r., fot. Paweł Dudek Skąd […]

Cmentarz żydowski w Radomsku

Radomszczański cmentarz żydowski znajduje się przy ulicy Przedborskiej 196, ma powierzchnie dokładnie 25429 m² i jest umiejscowiony na działce o nieregularnym kształcie. Otoczony jest ze wszystkich stron dość wysokim murem. Cmentarz został założony w 1816 roku, ale znalazłem też informację […]

Zapomniany cmentarz ewangelicki w Konradowie

Dawny cmentarz ewangelicki w Konradowie skrywa wiele tajemnic i sam jest bardzo tajemniczym, opuszczonym miejscem. Niewiele informacji na jego temat można znaleźć w literaturze. W tym artykule zebrałem, jak na razie, wszystkie informacje na jego temat. Przede wszystkim nie chciałbym […]

Grób powstańców styczniowych na cmentarzu w Bąkowej Górze

Na cmentarzu parafialnym w Bąkowej Górze znajduje się grób powstańców styczniowych. Maj 2019 r., fot. Paweł Dudek Spoczywają tam Tomasz Głogowski (żył 40 lat) oraz Jan Piekarski (żył 18 lat). Polegli oni 9 października 1863 roku w bitwie w Bąkowej […]

Cmentarz ewangelicki w Zalesiu (gmina Kodrąb)

W otchłaniach internetu znalazłem informację, że w miejscowości Zalesie (gmina Kodrąb) znajdował się cmentarz ewangelicki. Autor tamtego wpisu na pewno nie pomoże mi w rozwinięciu tej historii. Jak na razie ustaliłem, że kiedyś w Zalesiu mieszkali ewangelicy. W 1835 roku w Zalesiu znajdowało się […]

Dawny cmentarz ewangelicko-augsburski w Danielowie

Cmentarz znajduje się w sąsiedztwie asfaltowej drogi biegnącej przez wieś, ale dziś już trochę trudno znaleźć nagrobki jeśli się nie wie o tym, że one w ogóle mogą tam być. Gęste drzewa i krzewy oraz brak jakichkolwiek prac porządkowych sprawiły, że […]

Kapliczka na drzewie w Niedośpielinie Zastawiu

Urocza kapliczka znajduje się w Niedośpielinie Zastawiu. Jest ona przywieszona na drzewie i ma formę budkową. Podobno kapliczka ta jest jedną z najstarszych w miejscowości. W środku, za szybą znajduje się wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a nieco wyżej, jeszcze […]

Gidle: mogiła zamordowanych przez NKWD w ZSRR

Na cmentarzu w Gidlach znajduje się symboliczna mogiła pięciu Polaków zamordowanych przez NKWD w ZSRR po 17 września 1939 roku. Wrzesień 2015 r., fot. Paweł Dudek Treść inskrypcji z mogiły (pisownia oryginalna): SYMBOLICZNA MOGIŁA OBYWATELI ZAMORDOWANYCH PRZEZ NKWD Ś.P. por. STANISŁAW […]