Tam był dom rodzinny Herszela Grynszpana

Przy dzisiejszej ulicy Wyszyńskiego 11 znajdował się dom rodziny Grynszpanów. Była to żydowska rodzina, której potomek, Herszel Grynszpan zapisał się w historii świata… Obecnie w chodniku przy tej ulicy znajduje się tabliczka The Kesselman Museum (nr 9). Kwiecień 2021 r., […]

Pomnik Warszyca przed stadionem w Kamieńsku

Przy ul. Sportowej, tuż przed stadionem w Kamieńsku znajduje się pomnik gen. Stanisława Sojczyńskiego ps. „Warszyc”. Pomnik znajduje się na prostokątnym wysokim cokole. Na jego szczycie jest rzeźba popiersia „Warszyca”. Na przedniej ścianie cokołu umieszczono następującą informację: GEN. BRYGADY STANISŁAW […]

Umschlagplatz w Radomsku

W czasie drugiej wojny światowej na placu pomiędzy dzisiejszą ulicą Mickiewicza a ulicą Bugaj znajdował się tzw. Umschalgplatz (z niem. plac przeładunkowy). To tutaj Niemcy zbierali Żydów, których później wysyłali na roboty przymusowe albo do obozu zagłady w Treblince w […]

Cygańskie groby między Kocierzowami, Gertrudowem i Wąglinem

O miejscu tym oraz historii z nim związanej dowiedziałem się już dość dawno. Kiedyś nawet byłem w okolicy Gertrudowa i próbowałem z drogi wypatrzeć gdzie znajdują się groby Cyganów zamordowanych w czasie drugiej wojny światowej. Dotarcie tam jednak okazało się […]

[stare zdjęcie] Zestrzelony polski samolot koło Gidel

Od Czytelnika, pana Michała Flaszy otrzymałem takie oto zdjęcie, które zostało wykonane pod Gidlami. Na aukcji internetowej, na której się ono znajdowało, było napisane, że zrobiono je w 1939 roku. W prawej części zdjęcia widać zabudowania klasztoru. Rzeczywiście, zarys tego […]

Andrzej Kowalczyk, obrońca Westerplatte z naszych stron

Jak wszyscy zapewne wiemy, 1 września rozpoczęła się druga wojna światowa. Jednym z pierwszych punktów, które zaatakowała III Rzesza było Westerplatte. Członkiem załogi Westerplatte był pochodzący z naszych stron Andrzej Kowalczyk. Urodził się on 27 listopada 1914 roku w Kietlinie, […]

Uczniowie ZSP nr 1 uczestniczyli w sesji edukacyjnej związanej z Auchwitz-Birkenau

3 marca 2021 roku odbyła się sesja edukacyjna online – „Niemi” świadkowie. O przedmiotach w obozach koncentracyjnych i zagłady. organizowana przez Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. W programie sesji była prezentacja pt. „Milczący świadkowie, dowody zbrodni. Zbiory Miejsca Pamięci […]

List wysłany z Radomska do stalagu we Frankenthal w 1941 roku

Poniższy dokument to korespondencja wysłana z Radomska do stalagu, czyli niemieckiego obozu jenieckiego. Nie dysponuję tym dokumentem w oryginale, a jedynie takimi trzema skanami przedstawiającymi dwie strony koperty oraz list na specjalnym formularzu. List napisany został 11 czerwca, a wysłany […]

Pamiątka modlitewna niemieckiego podoficera Hermana Mahlera

Niżej przedstawiona karta przedstawia wizerunek oraz krótką informację o Hermanie Mahlerze. Takie kartki modlitewne wydawane są i dziś. Niekiedy rodzina zmarłego rozdaje w czasie albo po uroczystościach pogrzebowych małą karteczkę ze skromnym wspomnieniem zmarłej osoby. Ta kartka została wydana zapewne […]

Groby lotników na cmentarzu w Kobielach Wielkich

Na cmentarzu w Kobielach Wielkich znajdują się nagrobki lotników poległych w trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku. Pamiętam, że kiedyś te nagrobki miały inną formę, dziś wykonane są z marmuru i lastriko. Wrzesień 2015 r., fot. Paweł Dudek Wrzesień 2015 r., […]

Krzysztof Beres

Niedawno zamieściłem na Radomsk.pl wpis dotyczący krzyża z tablicą pamiątkową niedaleko Kajetanowic, poświęconego niejakiemu Krzysztofowi Beresowi. Informacje zawarte na tablicy pamiątkowej były dość lakoniczne, w dodatku na krzyżu znajduje się mniejsza tabliczka, gdzie są już nieco inne dane. Po opublikowaniu […]

Krzyż z tablicą pamiątkową poświęconą partyzantowi AK Krzysztofowi Beresowi

W lesie niedaleko Kajetanowic znajduje się krzyż z tablicą pamiątkową poświęconą partyzantowi Armii Krajowej Krzysztofowi Beresowi. Zdjęcia otrzymałem od Czytelnika pana Michała Flaszy. Informacja znajdująca się na lastrikowej tablicy leżącej u podnóża krzyża nieco mówi o samym poległym bohaterze oraz […]

Niemieckie przygotowania do obrony Radomska w 1944 roku

Autorem opracowania jest Jacek Kamieniak Zbliża się kolejna rocznica zdobycia miasta Radomska przez radziecką (sowiecką) Armię Czerwoną w dniach 16-17 stycznia 1945 roku. Na temat tych wydarzeń napisano wiele artykułów i sporo wspomnień. W okresie PRL-u (ale też później) wejście […]

Muzeum Ludowe Ziemi Przedborskiej

Muzeum to znajduje się przy ul. Kieleckiej 9 w Przedborzu, w budynku dawnej karczmy. Została ona wybudowana w XVII lub XVIII wieku. Jest to niewielki budynek parterowy. Muzeum początkowo działało jako Izba Ludowa przy przedborskiej Szkole Rolniczej. Najpierw swoją siedzibę miało […]

Pamiątki związane z bitwą pod Ewiną i nie tylko

Pan Michał Flasza posiada ciekawy, całkiem pokaźny zbiór pamiątek związanych z bitwą pod Ewiną. Są to proporczyki, pocztówki, odznaki wydawane przede wszystkim na kolejne rocznice bitwy. O samej bitwie pod Ewiną pisałem już na blogu w tym miejscu. Znajdują się […]

Relacja Eliasza Markowicza dotycząca mordu na Żydach w Łazowie

W Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego znajdują się m.in. relacje Żydów, którym udało się ocalić w trakcie drugiej wojny światowej. Natrafiłem na jedną z takich relacji, gdzie opisywane wydarzenia miały miejsce na terenie naszego powiatu. Niejaki Eliasz Markowicz w relacji spisanej […]

Pomnik Partyzantów Ziemi Przedborskiej

W Przedborzu przy rondzie znajduje się Pomnik Partyzantów Ziemi Przedborskiej. Pomysłodawcą utworzenia takiego obiektu był Zarząd Koła ZBoWiD w Przedborzu. Projekt pomnika przygotował Adolf Tomasik z Końskich. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 9 maja 1975 roku. Wrzesień 2013 r., fot. Paweł Dudek […]

Zdjęcia z powojennych ekshumacji żydowskich

Prezentowane poniżej zdjęcie przedstawia pochówek na cmentarzu. Pochowano wówczas 17 osób, które zostały zamordowane przez Niemców we wsi Łęg (gmina Kruszyna, woj. śląskie), złożone do wykopanych pod lasem dołów, a następnie ekshumowane w celu należytego pochówku. Reprodukcję zdjęcia otrzymałem od […]

Kamienica przy al. Jana Pawła II pod nr 1

Kamienica ta prezentuje się obecnie całkiem przyzwoicie. Kilka lat temu została odnowiona i jest jednym z ładniejszych tego typu budynków w mieście. Bliżej skrzyżowania z ulicą Reymonta wyburzono stary parterowy budynek i postawiono tam współczesną kwadratową kilkupiętrową bryłę, która co […]

Pomnik – macewa na terenie dawnego getta żydowskiego w Radomsku

Przy ul. Joselewicza znajduje się pomnik upamiętniający likwidację getta żydowskiego. Listopad 2020 r., fot. Paweł Dudek Listopad 2020 r., fot. Paweł Dudek Został on tam postawiony w roku 2007 z inicjatywy Radomszczańskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Izraela. Napis na pomniku brzmi następująco: […]

Dwór w Dziepółci

W Dziepółci znajduje się pochodzący z XVIII wieku modrzewiowy dwór, otoczony parkiem. W czasie swojej historii był on przebudowywany, ale w części zachował swój pierwotny charakter. Dwór jest zbudowany na planie prostokąta, ma piwnice oraz czterospadowy dach. Wejście główne ma […]

Salomon Henoch Rabinowicz

Salomon Henoch Rabinowicz (właśc. Szlomo Chanoch ha-Kohen Rabinowicz) urodził się 15 maja 1882 roku Radomsku, w żydowskiej ortodoksyjnej rodzinie chasydzkiej, jako starszy z dwóch synów. Był ostatnim rabinem dynastii Radomsk. Jego ojciec to Ezechiel Rabinowicz, dziadek – Abraham Isachar Dow Rabinowicz, […]

Obóz pracy przymusowej w Przedborzu w czasie drugiej wojny światowej

Podczas drugiej wojny światowej na terenie Przedborza zorganizowany był obóz pracy tymczasowej, z jęz. niem. Zwangsarbeitslager für Juden Przedbórz. Obóz ten, przeznaczony dla ludności żydowskiej, istniał dość krótko. Od wiosny do października 1944 roku pracowali tam mężczyźni, a od lipca do […]

Pomnik w Pieńkach Szczepockich

Pieńki Szczepockie położone są tuż za naszym powiatem, w gminie Kruszyna. Obszar ten przez wiele lat należał jednak do powiatu radomszczańskiego. W Pieńkach Szczepockich znajduje się pomnik upamiętniający ofiary drugiej wojny światowej. Pomnik ma formę obelisku. Na górze znajduje się orzeł […]

Pomnik ofiar getta żydowskiego w Częstochowie

Niedaleko częstochowskiej Galerii Jurajskiej znajduje się pomnik ofiar getta żydowskiego. Upamiętnia on kilkadziesiąt tysięcy Żydów mieszkających niegdyś w Częstochowie oraz okolicach. W czasie drugiej wojny światowej zostali oni zamknięci w getcie, a potem wywiezieni do obozu zagłady w Treblice (podobnie […]

Grób żołnierza Armii Krajowej niedaleko Gomunic

Czytelnik Jacek Kamieniak przysłał mi kilka zdjęć grobu żołnierza Armii Krajowej. Grób ten znajduje się w lesie, na zachód od Gomunic, pomiędzy tą miejscowością a Zakładem Gospodarki Komunalnej. Grób jest uporządkowany i widać, że ktoś o to miejsce na bieżąco […]

Kościół w Borzykowej

W Borzykowej (gmina Żytno) znajduje się kościół pw. Św. Piotra i Pawła. Historia tego obiektu jest ściśle związana z historią miejscowości. Borzykowa istniała jeszcze przed przyjęciem chrześcijaństwa przez Polskę, wcześniej niż Żytno, a miejscowa parafia istniała już na pewno w […]

Kamienica przy ul. Wyszyńskiego 23

Kamienica ta ma bogatą historię, która do tej pory jest tam widoczna. Do 1939 roku mieściła się tam Żydowska Szkoła Powszechna im. Joselewicza – „Folks-szul”, której dyrektorem od 1916 roku był Kreindler. Budynek ten należał wówczas do Bugajskiego. Znalazłem też […]

Szkoła w Borzykowej

Poniższy tekst został zaczerpnięty ze strony internetowej szkoły oraz uzupełniony moimi informacjami. Szkoła w Borzykowej została założona około 1876 roku. Pierwsza nauczycielka miała na nazwisko Smólska, druga Faszczewska, trzecim nauczycielem był Antoni Pniakowski. Prowadził tę placówkę od 1894 do 1917 […]

Dziś park, kiedyś rynek – plac w centrum Żytna

Niegdyś Żytno było miasteczkiem (pisałem o tym tutaj), posiadało więc swój rynek. Łatwo można się domyślić, że znajdował się on w centrum wsi. Handlowano tam różnymi towarami, do Żytna przybywali kupcy z okolicznych wsi oraz miast. Dziś w tym miejscu […]

Obóz partyzancki Robotnika między Majkowicami a Bąkową Górą

W lesie między Majkowicami a Bąkową Górą znajdował się obóz partyzancki żołnierzy Armii Krajowej pod dowództwem „Robotnika” (właściwie Bronisława Skóry-Skoczyńskiego). Był to II pluton Kompanii Partyzanckiej AK działającej na naszych terenach. Jadąc przez las w stronę Pilicy po prawej stronie […]

Jak wyglądała fabryka Towarzystwa Akcyjnego Mebli Wiedeńskich Jakuba i Józefa Kohnów, późniejsza Fabryka Mebli Giętych „Mazowia” S. A.?

Materiał ten jest autorstwa Jacka Kamieniaka. W lokalnym niewielkim piśmiennictwie historycznym, papierowym czy też internetowym, narosło wiele nieporozumień i niedokładności, wokół tematu fabryki Towarzystwa Akcyjnego Mebli Wiedeńskich Jakuba i Józefa Kohnów, późniejsza Fabryka Mebli Giętych „Mazowia”. Często pojawiają się błędne […]

Druh Jędrzej Moderski

Urodził się 18 marca 1930 roku. Podczas drugiej wojny światowej był członkiem Szarych Szeregów, czyli konspiracyjnego harcerstwa. Nosił wówczas pseudonim „Łoś”. W 1945 roku został współtwórcą i drużynowym 15. Kłomnickiej Drużyny Harcerskiej im. „Poległych Harcerzy”. Kłomnicka drużyna znajdowała się wówczas […]

Rędziny – pomnik ofiar walk z czasów drugiej wojny światowej

W Rędzinach (tych w gminie Żytno – nie mylić z Rędzinami pod Częstochową) znajduje się pomnik ofiar walk w czasie drugiej wojny światowej. Obiekt ten, wykonany z betonu, ma czworoboczną podstawę. Zwieńczony jest krzyżem z wizerunkiem Jezusa. Całość otoczona jest […]

Tablica poświęcona podporucznikowi Wacławowi Krasnopolskiemu

Trzeba przyznać, że ta tablica pamiątkowa jest umiejscowiona w całkiem dogodnym miejscu. Codziennie obok niej przechodzą setki, a może i tysiące ludzi. Jestem ciekaw ilu z nich zatrzymało się chociażby na chwilę, aby przeczytać kilka słów na temat podporucznika Wacława […]

Gidle: mogiła zamordowanych przez NKWD w ZSRR

Na cmentarzu w Gidlach znajduje się symboliczna mogiła pięciu Polaków zamordowanych przez NKWD w ZSRR po 17 września 1939 roku. Wrzesień 2015 r., fot. Paweł Dudek Treść inskrypcji z mogiły (pisownia oryginalna): SYMBOLICZNA MOGIŁA OBYWATELI ZAMORDOWANYCH PRZEZ NKWD Ś.P. por. STANISŁAW […]