Cztery drugowojenne zdjęcia z Pławna. Czy aby na pewno?

Przeglądając aukcje internetowe natrafiłem na ciekawą ofertę, która przedstawia cztery zdjęcia rzekomo wykonane w Pławnie i okolicach w pierwszych dniach września 1939 roku. Napisałem „rzekomo”, bo tak naprawdę pewności nie mam czy to Pławno. Nie widać tam żadnych charakterystycznych budynków, […]

Rodzice Herszla Grynszpana pochodzili z Radomska

Herszel Grynszpan i dokonane przez niego zabójstwo stało się dla władz Trzeciej Rzeszy powodem wywołania tzw. „nocy kryształowej”, tragicznego wydarzenia, o którym wspomina się w podręcznikach historii. Cóż ten żydowski zamachowiec miał wspólnego z naszym miastem? Okazuje się, że z […]

Kamień pamiątkowy w Piaskach (gmina Gidle)

Pan Tomasz Wroński przesłał mi tekst oraz zdjęcia dotycząca pamiątkowego kamienia w Piaskach. Poniżej zamieszczam te materiały. W dniu 4 września 1939 r. przez wieś przechodziły oddziały niemieckie, z których jeden zatrzymał się na noc w pobliżu miejscowości. W późnych […]

Cmentarz żydowski w Przedborzu

Żydzi pojawili się w Przedborzu już w średniowieczu. Miasto to położone było przy ważnym szlaku handlowym i zapewne możliwości z tym związane tutaj ich sprowadziły. Wejście na teren cmentarza. Maj 2021 r., fot. Paweł Dudek Cmentarz żydowski znajduje się na […]

Ciekawostka w przewodniku „Polska. Śladami Żołnierzy Wyklętych”

Nakładem wydawnictwa Aromat Słowa ukazał się w tym roku przewodnik pt. „Polska. Śladami Żołnierzy Wyklętych”. Jego autorką jest Monika Karolczuk. Pomyślałem, że to kolejna książka o żołnierzach podziemia antykomunistycznego, że o „Warszycu” oraz KWP znajdę tam trywialne, znane mi od […]

Dawny cmentarz ewangelicki w Przybyszowie

W Przybyszowie (gmina Kobiele Wielkie) znajdują się pozostałości cmentarza ewangelickiego. W miejscowości tej mieszkało niegdyś wielu osadników pochodzących z Zachodniej Europy, głównie z kręgu kulturowego dzisiejszych Niemiec i Holandii. Przybyli oni na początku XIX wieku w nasze rejony, aby zajmować […]

Wideoksiążka o Auschwitz-Birkenau z udziałem uczennicy z Radomska

14 czerwca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Upamiętnia on datę przybycia pierwszego transportu więźniów politycznych w dniu 14 czerwca 1940 roku do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Dziś obchodzimy 81 rocznicę tego wydarzenia. Jednym z […]

Wkrótce ukaże się nowa książka związana z historią Radomska

Już 19 maja 2021 roku będzie można nabyć książkę związaną z historią naszego miasta. Mało jest publikacji tego typu, więc tym bardziej warto. Ja czekam z niecierpliwością, bo zapowiada się, że będzie to całkiem zewnętrzne spojrzenie na interesującą mnie tematykę. […]

Tam był dom rodzinny Herszela Grynszpana

Przy dzisiejszej ulicy Wyszyńskiego 11 znajdował się dom rodziny Grynszpanów. Była to żydowska rodzina, której potomek, Herszel Grynszpan zapisał się w historii świata… Obecnie w chodniku przy tej ulicy znajduje się tabliczka The Kesselman Museum (nr 9). Kwiecień 2021 r., […]

Pomnik Warszyca przed stadionem w Kamieńsku

Przy ul. Sportowej, tuż przed stadionem w Kamieńsku znajduje się pomnik gen. Stanisława Sojczyńskiego ps. „Warszyc”. Pomnik znajduje się na prostokątnym wysokim cokole. Na jego szczycie jest rzeźba popiersia „Warszyca”. Na przedniej ścianie cokołu umieszczono następującą informację: GEN. BRYGADY STANISŁAW […]

Umschlagplatz w Radomsku

W czasie drugiej wojny światowej na placu pomiędzy dzisiejszą ulicą Mickiewicza a ulicą Bugaj znajdował się tzw. Umschalgplatz (z niem. plac przeładunkowy). To tutaj Niemcy zbierali Żydów, których później wysyłali na roboty przymusowe albo do obozu zagłady w Treblince w […]

Cygańskie groby między Kocierzowami, Gertrudowem i Wąglinem

O miejscu tym oraz historii z nim związanej dowiedziałem się już dość dawno. Kiedyś nawet byłem w okolicy Gertrudowa i próbowałem z drogi wypatrzeć gdzie znajdują się groby Cyganów zamordowanych w czasie drugiej wojny światowej. Dotarcie tam jednak okazało się […]

[stare zdjęcie] Zestrzelony polski samolot koło Gidel

Od Czytelnika, pana Michała Flaszy otrzymałem takie oto zdjęcie, które zostało wykonane pod Gidlami. Na aukcji internetowej, na której się ono znajdowało, było napisane, że zrobiono je w 1939 roku. W prawej części zdjęcia widać zabudowania klasztoru. Rzeczywiście, zarys tego […]

Andrzej Kowalczyk, obrońca Westerplatte z naszych stron

Jak wszyscy zapewne wiemy, 1 września rozpoczęła się druga wojna światowa. Jednym z pierwszych punktów, które zaatakowała III Rzesza było Westerplatte. Członkiem załogi Westerplatte był pochodzący z naszych stron Andrzej Kowalczyk. Urodził się on 27 listopada 1914 roku w Kietlinie, […]

Uczniowie ZSP nr 1 uczestniczyli w sesji edukacyjnej związanej z Auchwitz-Birkenau

3 marca 2021 roku odbyła się sesja edukacyjna online – „Niemi” świadkowie. O przedmiotach w obozach koncentracyjnych i zagłady. organizowana przez Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. W programie sesji była prezentacja pt. „Milczący świadkowie, dowody zbrodni. Zbiory Miejsca Pamięci […]

List wysłany z Radomska do stalagu we Frankenthal w 1941 roku

Poniższy dokument to korespondencja wysłana z Radomska do stalagu, czyli niemieckiego obozu jenieckiego. Nie dysponuję tym dokumentem w oryginale, a jedynie takimi trzema skanami przedstawiającymi dwie strony koperty oraz list na specjalnym formularzu. List napisany został 11 czerwca, a wysłany […]

Pamiątka modlitewna niemieckiego podoficera Hermana Mahlera

Niżej przedstawiona karta przedstawia wizerunek oraz krótką informację o Hermanie Mahlerze. Takie kartki modlitewne wydawane są i dziś. Niekiedy rodzina zmarłego rozdaje w czasie albo po uroczystościach pogrzebowych małą karteczkę ze skromnym wspomnieniem zmarłej osoby. Ta kartka została wydana zapewne […]

Groby lotników na cmentarzu w Kobielach Wielkich

Na cmentarzu w Kobielach Wielkich znajdują się nagrobki lotników poległych w trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku. Pamiętam, że kiedyś te nagrobki miały inną formę, dziś wykonane są z marmuru i lastriko. Wrzesień 2015 r., fot. Paweł Dudek Wrzesień 2015 r., […]

Krzysztof Beres

Niedawno zamieściłem na Radomsk.pl wpis dotyczący krzyża z tablicą pamiątkową niedaleko Kajetanowic, poświęconego niejakiemu Krzysztofowi Beresowi. Informacje zawarte na tablicy pamiątkowej były dość lakoniczne, w dodatku na krzyżu znajduje się mniejsza tabliczka, gdzie są już nieco inne dane. Po opublikowaniu […]

Niemieckie przygotowania do obrony Radomska w 1944 roku

Autorem opracowania jest Jacek Kamieniak Zbliża się kolejna rocznica zdobycia miasta Radomska przez radziecką (sowiecką) Armię Czerwoną w dniach 16-17 stycznia 1945 roku. Na temat tych wydarzeń napisano wiele artykułów i sporo wspomnień. W okresie PRL-u (ale też później) wejście […]

Muzeum Ludowe Ziemi Przedborskiej

Muzeum to znajduje się przy ul. Kieleckiej 9 w Przedborzu, w budynku dawnej karczmy. Została ona wybudowana w XVII lub XVIII wieku. Jest to niewielki budynek parterowy. Muzeum początkowo działało jako Izba Ludowa przy przedborskiej Szkole Rolniczej. Najpierw swoją siedzibę miało […]

Pamiątki związane z bitwą pod Ewiną i nie tylko

Pan Michał Flasza posiada ciekawy, całkiem pokaźny zbiór pamiątek związanych z bitwą pod Ewiną. Są to proporczyki, pocztówki, odznaki wydawane przede wszystkim na kolejne rocznice bitwy. O samej bitwie pod Ewiną pisałem już na blogu w tym miejscu. Znajdują się […]

Relacja Eliasza Markowicza dotycząca mordu na Żydach w Łazowie

W Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego znajdują się m.in. relacje Żydów, którym udało się ocalić w trakcie drugiej wojny światowej. Natrafiłem na jedną z takich relacji, gdzie opisywane wydarzenia miały miejsce na terenie naszego powiatu. Niejaki Eliasz Markowicz w relacji spisanej […]

Pomnik Partyzantów Ziemi Przedborskiej

W Przedborzu przy rondzie znajduje się Pomnik Partyzantów Ziemi Przedborskiej. Pomysłodawcą utworzenia takiego obiektu był Zarząd Koła ZBoWiD w Przedborzu. Projekt pomnika przygotował Adolf Tomasik z Końskich. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 9 maja 1975 roku. Wrzesień 2013 r., fot. Paweł Dudek […]

Zdjęcia z powojennych ekshumacji żydowskich

Prezentowane poniżej zdjęcie przedstawia pochówek na cmentarzu. Pochowano wówczas 17 osób, które zostały zamordowane przez Niemców we wsi Łęg (gmina Kruszyna, woj. śląskie), złożone do wykopanych pod lasem dołów, a następnie ekshumowane w celu należytego pochówku. Reprodukcję zdjęcia otrzymałem od […]

Kamienica przy al. Jana Pawła II pod nr 1

Kamienica ta prezentuje się obecnie całkiem przyzwoicie. Kilka lat temu została odnowiona i jest jednym z ładniejszych tego typu budynków w mieście. Bliżej skrzyżowania z ulicą Reymonta wyburzono stary parterowy budynek i postawiono tam współczesną kwadratową kilkupiętrową bryłę, która co […]

Pomnik – macewa na terenie dawnego getta żydowskiego w Radomsku

Przy ul. Joselewicza znajduje się pomnik upamiętniający likwidację getta żydowskiego. Listopad 2020 r., fot. Paweł Dudek Listopad 2020 r., fot. Paweł Dudek Został on tam postawiony w roku 2007 z inicjatywy Radomszczańskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Izraela. Napis na pomniku brzmi następująco: […]

Dwór w Dziepółci

W Dziepółci znajduje się pochodzący z XVIII wieku modrzewiowy dwór, otoczony parkiem. W czasie swojej historii był on przebudowywany, ale w części zachował swój pierwotny charakter. Dwór jest zbudowany na planie prostokąta, ma piwnice oraz czterospadowy dach. Wejście główne ma […]

Salomon Henoch Rabinowicz

Salomon Henoch Rabinowicz (właśc. Szlomo Chanoch ha-Kohen Rabinowicz) urodził się 15 maja 1882 roku Radomsku, w żydowskiej ortodoksyjnej rodzinie chasydzkiej, jako starszy z dwóch synów. Był ostatnim rabinem dynastii Radomsk. Jego ojciec to Ezechiel Rabinowicz, dziadek – Abraham Isachar Dow Rabinowicz, […]

Obóz pracy przymusowej w Przedborzu w czasie drugiej wojny światowej

Podczas drugiej wojny światowej na terenie Przedborza zorganizowany był obóz pracy tymczasowej, z jęz. niem. Zwangsarbeitslager für Juden Przedbórz. Obóz ten, przeznaczony dla ludności żydowskiej, istniał dość krótko. Od wiosny do października 1944 roku pracowali tam mężczyźni, a od lipca do […]

Pomnik w Pieńkach Szczepockich

Pieńki Szczepockie położone są tuż za naszym powiatem, w gminie Kruszyna. Obszar ten przez wiele lat należał jednak do powiatu radomszczańskiego. W Pieńkach Szczepockich znajduje się pomnik upamiętniający ofiary drugiej wojny światowej. Pomnik ma formę obelisku. Na górze znajduje się orzeł […]

Pomnik ofiar getta żydowskiego w Częstochowie

Niedaleko częstochowskiej Galerii Jurajskiej znajduje się pomnik ofiar getta żydowskiego. Upamiętnia on kilkadziesiąt tysięcy Żydów mieszkających niegdyś w Częstochowie oraz okolicach. W czasie drugiej wojny światowej zostali oni zamknięci w getcie, a potem wywiezieni do obozu zagłady w Treblice (podobnie […]