Anna Sucheni-Grabowska

Była historykiem, wybitną znawczynią dziejów Sejmu I Rzeczypospolitej, autorką cenionych prac naukowych, m.in. „Odbudowa domeny królewskiej w Polsce 1504-1548”, „Monarchia ostatnich dwu Jagiellonów a ruch egzekucyjny. Geneza egzekucji dóbr”. Urodziła się 12 sierpnia 1920 roku w Gidlach. Jej nazwisko jest […]

Mój scenariusz lekcji na trzecim miejscu

Na zakończenie 2021 roku wziąłem udział w konkursie organizowanym przez Żydowskie Muzeum Galicja z Krakowa. Zadanie polegało na napisaniu scenariusza lekcji z wykorzystaniem dziennika Rywki Lipszyc z getta łódzkiego. Postanowiłem, że wykorzystam też fragmenty pamiętnika Miriam Chaszczewackiej z getta radomszczańskiego. […]

Kartka ze stalagu IVG Oschatz do Radomska

Na internetowej aukcji pojawiła się ciekawa oferta. Jest to kartka ze stalagu IVG Oschatz adresowana do mieszkanki Radomska. Oschatz to mała miejscowość w Niemczech, w landzie Saksonia, między Lipskiem a Dreznem. W czasie drugiej wojny światowej znajdował się tam obóz […]

Marian Szymański

Urodził się 18 października 1923 roku we wsi Leonów w powiecie łowickim. Był działaczem harcerskim oraz działaczem konspiracji niepodległościowej w czasie drugiej wojny światowej oraz powojennego podziemia antykomunistycznego, Nosił pseudonim „Wędzidło”. W życiu zawodowym był trenerem lekkoatletyki. W harcerstwie działał […]

O. Fulgencjusz Bąk (Franciszkanin)

Urodził się w 1913 roku. W czasie drugiej wojny światowej przebywał w klasztorze Franciszkanów w Krośnie, gdzie razem z innymi zakonnikami prowadził kronikę wydarzeń. Kronika ta stanowi źródło wiedzy o życiu zakonników krośnieńskich w czasie wojny, ukazuje rozmiar strat, jakie […]

O. Korneli Czupryk (Franciszkanin)

Właściwie miał na imię Tomasz, ale częściej spotyka się, że nazywano go Kornel lub Korneli. To drugie imię pojawiło się nawet na tablicy nagrobnej po jego śmierci. Urodził się  31 marca 1890 roku w Czeremoszni (koło Lwowa na dzisiejszej Ukrainie. […]

Lechosław Marszałek

Urodził się 9 marca 1922 roku w Suwałkach. Dotarłem jednak do informacji, która mówi, że Lechosław Marszałek spędził pewien czas w Radomsku. W 1935 roku rodzina Marszałków przeprowadziła się do naszego miasta, stąd pochodził ojciec Lechosława, Wincenty. Z kolei matka, […]

Tomik wierszy Henryka Wróblewskiego pt. „Oświęcim w poezji”

W swoim księgozbiorze nie mam niestety tego tomiku, ale dzięki uprzejmości mojego znajomego mogłem zapoznać się z jego zawartością, a nawet co więcej – w ogóle dowiedzieć się, że taki tomik się ukazał. Jak można się domyślać – jest nie […]

Książka Krzysztofa Bielawskiego pt. „Zagłada cmentarzy żydowskich”

Z ciekawością przeczytałem książkę autorstwa Krzysztofa Bielawskiego pt. „Zagłada cmentarzy żydowskich”. Jest to analiza zjawiska w jaki sposób, przez kogo oraz w jakich okolicznościach były (i są) niszczone cmentarz żydowskie na terenie Polski. W powszechnej świadomości winę za destrukcję cmentarzy […]

Ksiądz Józef Bartecki

Urodził się 18 marca 1904 roku w Brzeźnicy Starej w rolniczej rodzinie. Ukończył szkołę podstawową w swojej miejscowości, a potem kontynuował naukę w gimnazjum w Radomsku w w Liceum im. Piusa X we Włocławku. W latach 1924-1929 był studentem filozofii […]

Kim był ksiądz Edmund Białecki z Piotrkowa?

Artykuł autorstwa Tomasza Kuźnickiego W najprostszych słowach mogę napisać, że Edmund Białecki z Piotrkowa był jednym z tych nielicznych księży katolickich, którzy niechlubnie zapisali się na polskich kartach II wojny światowej. Kolaborował z niemieckim okupantem i słusznie skazany został na […]

Pomnik dwudziestu powieszonych w Rudnikach – kontynuacja

We wrześniu 2017 roku napisałem artykuł pt. „Pomnik dwudziestu powieszonych w Rudnikach”. Przez cztery lata artykuł ten został obejrzany blisko 2000 razy. Nie wiem ile pojedynczych osób się z tekstem zapoznało, ale zgłosiła się do mnie osoba, która w temacie […]

Cztery drugowojenne zdjęcia z Pławna. Czy aby na pewno?

Przeglądając aukcje internetowe natrafiłem na ciekawą ofertę, która przedstawia cztery zdjęcia rzekomo wykonane w Pławnie i okolicach w pierwszych dniach września 1939 roku. Napisałem „rzekomo”, bo tak naprawdę pewności nie mam czy to Pławno. Nie widać tam żadnych charakterystycznych budynków, […]

Wykonałem trochę zdjęć oraz filmów w ramach projektu poseminaryjnego

W lipcu (i właściwie też przez pierwszy dzień sierpnia) uczestniczyłem w seminarium dla nauczycieli „Kontekst nauczania o Holokauście” na poziomie podstawowym. Obszerną relację z kilkudziesięcioma zdjęciami dodałem w tym wpisie. Tutaj chciałbym się jednak skupić na czymś innym. W trakcie […]

Rodzice Herszla Grynszpana pochodzili z Radomska

Herszel Grynszpan i dokonane przez niego zabójstwo stało się dla władz Trzeciej Rzeszy powodem wywołania tzw. „nocy kryształowej”, tragicznego wydarzenia, o którym wspomina się w podręcznikach historii. Cóż ten żydowski zamachowiec miał wspólnego z naszym miastem? Okazuje się, że z […]

Kamień pamiątkowy w Piaskach (gmina Gidle)

Pan Tomasz Wroński przesłał mi tekst oraz zdjęcia dotycząca pamiątkowego kamienia w Piaskach. Poniżej zamieszczam te materiały. W dniu 4 września 1939 r. przez wieś przechodziły oddziały niemieckie, z których jeden zatrzymał się na noc w pobliżu miejscowości. W późnych […]

Przez tydzień szkoliłem się w Żydowskim Muzeum Galicja w Krakowie

W dniach 26 lipca – 1 sierpnia 2021 roku uczestniczyłem w seminarium dla nauczycieli „Kontekst nauczania o Holokauście, poziom podstawowy”. To wydarzenie organizowane jest przez Żydowskie Muzeum Galicja z Krakowa od 2010 roku. Skierowane jest ono dla nauczycieli którzy chcieliby […]

Cmentarz żydowski w Przedborzu

Żydzi pojawili się w Przedborzu już w średniowieczu. Miasto to położone było przy ważnym szlaku handlowym i zapewne możliwości z tym związane tutaj ich sprowadziły. Wejście na teren cmentarza. Maj 2021 r., fot. Paweł Dudek Cmentarz żydowski znajduje się na […]

Ciekawostka w przewodniku „Polska. Śladami Żołnierzy Wyklętych”

Nakładem wydawnictwa Aromat Słowa ukazał się w tym roku przewodnik pt. „Polska. Śladami Żołnierzy Wyklętych”. Jego autorką jest Monika Karolczuk. Pomyślałem, że to kolejna książka o żołnierzach podziemia antykomunistycznego, że o „Warszycu” oraz KWP znajdę tam trywialne, znane mi od […]

Dawny cmentarz ewangelicki w Przybyszowie

W Przybyszowie (gmina Kobiele Wielkie) znajdują się pozostałości cmentarza ewangelickiego. W miejscowości tej mieszkało niegdyś wielu osadników pochodzących z Zachodniej Europy, głównie z kręgu kulturowego dzisiejszych Niemiec i Holandii. Przybyli oni na początku XIX wieku w nasze rejony, aby zajmować […]

Wideoksiążka o Auschwitz-Birkenau z udziałem uczennic z Radomska

14 czerwca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Upamiętnia on datę przybycia pierwszego transportu więźniów politycznych w dniu 14 czerwca 1940 roku do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Dziś obchodzimy 81 rocznicę tego wydarzenia. Jednym z […]

Wkrótce ukaże się nowa książka związana z historią Radomska

Już 19 maja 2021 roku będzie można nabyć książkę związaną z historią naszego miasta. Mało jest publikacji tego typu, więc tym bardziej warto. Ja czekam z niecierpliwością, bo zapowiada się, że będzie to całkiem zewnętrzne spojrzenie na interesującą mnie tematykę. […]

Tam był dom rodzinny Herszela Grynszpana

Przy dzisiejszej ulicy Wyszyńskiego 11 znajdował się dom rodziny Grynszpanów. Była to żydowska rodzina, której potomek, Herszel Grynszpan zapisał się w historii świata… Obecnie w chodniku przy tej ulicy znajduje się tabliczka The Kesselman Museum (nr 9). Kwiecień 2021 r., […]

Pomnik Warszyca przed stadionem w Kamieńsku

Przy ul. Sportowej, tuż przed stadionem w Kamieńsku znajduje się pomnik gen. Stanisława Sojczyńskiego ps. „Warszyc”. Pomnik znajduje się na prostokątnym wysokim cokole. Na jego szczycie jest rzeźba popiersia „Warszyca”. Na przedniej ścianie cokołu umieszczono następującą informację: GEN. BRYGADY STANISŁAW […]

Umschlagplatz w Radomsku

W czasie drugiej wojny światowej na placu pomiędzy dzisiejszą ulicą Mickiewicza a ulicą Bugaj znajdował się tzw. Umschalgplatz (z niem. plac przeładunkowy). To tutaj Niemcy zbierali Żydów, których później wysyłali na roboty przymusowe albo do obozu zagłady w Treblince w […]

Cygańskie groby między Kocierzowami, Gertrudowem i Wąglinem

O miejscu tym oraz historii z nim związanej dowiedziałem się już dość dawno. Kiedyś nawet byłem w okolicy Gertrudowa i próbowałem z drogi wypatrzeć gdzie znajdują się groby Cyganów zamordowanych w czasie drugiej wojny światowej. Dotarcie tam jednak okazało się […]

[stare zdjęcie] Zestrzelony polski samolot koło Gidel

Od Czytelnika, pana Michała Flaszy otrzymałem takie oto zdjęcie, które zostało wykonane pod Gidlami. Na aukcji internetowej, na której się ono znajdowało, było napisane, że zrobiono je w 1939 roku. W prawej części zdjęcia widać zabudowania klasztoru. Rzeczywiście, zarys tego […]

Andrzej Kowalczyk, obrońca Westerplatte z naszych stron

Jak wszyscy zapewne wiemy, 1 września rozpoczęła się druga wojna światowa. Jednym z pierwszych punktów, które zaatakowała III Rzesza było Westerplatte. Członkiem załogi Westerplatte był pochodzący z naszych stron Andrzej Kowalczyk. Urodził się on 27 listopada 1914 roku w Kietlinie, […]